ONTSPANNINGSACTIVITEIT

Verslag ontspanningsactiviteit van dinsdag 10 oktober 2023.

Willem Distelmans: “Het levenseinde”
 

We waren met 47 zeer aandachtige toehoorders voor de voordracht van Willem Distelmans over het levenseinde en wat we er kunnen aan doen om dit zelf te sturen, wat er wel en niet kan en mag gedaan worden. Dit lijkt nu niet direct het meest aangename onderwerp om over bezig te zijn, en toch… Het is zeker de moeite waard om daar bij stil te staan en de manier hoe professor Distelmans dit heeft gebracht was zeer vlot, aangenaam, met regelmatig een luchtige en grappige kwinkslag. Een absolute aanrader!
Heden ten dage zijn wij gewoon aan het gebruik van spitstechnologie, maar we mogen niet vergeten dat dit nog maar slechts sinds de laatste 60 jaar in een TGV-snelheid is opgekomen. Voor het eerst kan de mens zelf mee beslissen hoe zijn/haar levenseinde zal verlopen, wat er wel of niet nog mag gedaan worden aan levensverlengende ingrepen. Want door de spitstechnologie kàn men mensen langer laten leven, door de beschikbare medicatie en hulpmiddelen worden we met z’n allen ouder. Nu is er ‘vergrijzing’ en soms ook ‘therapeutische hardnekkigheid’, dit wil zeggen: mensen in leven houden waarbij de levensbehoefte van de persoon in kwestie en vooral de levenskwaliteit soms bedenkelijk is. Een leuk weetje: sondevoeding, waarmee men mensen kunstmatig in leven kan houden, bestaat nog maar slechts sinds 1979! Wij zijn de eerste generatie mensen die zelf kunnen beslissen over ons levenseinde.

Vijftig procent van de jaarlijkse overlijdens in Vlaanderen is natuurlijk, t.t.z. door een accident, in de eigen slaap, door een acuut hartinfarct, e.d. De andere vijftig procent wordt bepaald door een beslissing vooraf. 
Er zijn 6 soorten van medisch begeleide levenseindes:

1. Stoppen van de behandeling. Dit kan op vraag van de patiënt of door beslissing van de dokter omdat verder behandelen geen zin heeft en/of alleen maar nadelig is voor de patiënt.
2. Geen behandeling meer opstarten. Voorbeeld: een 95-jarige alzheimerpatiënt die niet meer zelfstandig voeding kan opnemen… Heeft sondevoeding opstarten dan nog enig nut?
3. Aanpassen van de pijnstilling, ook palliatieve sedatie genoemd. Vooral bij ondraaglijk lijden de patiënt in coma laten gaan en dan de pijnstilling verhogen tot de natuurlijke dood volgt.
4. Levensbeëindiging zonder voorafgaand verzoek. Voorbeeld: een pasgeborene met zeer veel afwijkingen en zeer beperkte, zijnde korte, levenskans.
5. Hulp bij zelfdoding: is een soort siroop die je van de dokter kan krijgen om dan op een eigen gekozen moment in te nemen. Dit wordt uiterst zelden gedaan. Dokters geven dit niet graag want alle controle op wat er met die siroop gebeurd is weg.
6. Euthanasie: dit kan énkel op vraag van de patiënt zelf. De dokter is niet verplicht dit uit te voeren, hij kan dit weigeren om persoonlijke redenen. De patiënt moet dan een andere dokter aanspreken.

Slechts enkele landen in de wereld hebben een euthanasiewet: België, Nederland, Luxemburg, Canada, Colombia, 2 staten in Australië, Nieuw-Zeeland, Spanje en Portugal. In België werd die gestemd in 2002 en in 2014 aangepast zodat ook wilsbekwame minderjarigen euthanasie kunnen aanvragen.
België heeft drie wetten: de patiëntenrechtenwet (dokters moeten alles met de patiënt bespreken en diens toelating hebben), de wet i.v.m. palliatieve zorg (België is het enige land ter wereld met dergelijke wet) en de euthanasiewet. We mogen stellen dat we hierin vooroplopen en dat het respect voor de patiënt en diens mening in België goed geregeld en beschermd is.
Wat is het essentiële verschil tussen euthanasie en palliatieve sedatie?
Euthanasie: kan énkel op vraag van de patiënt zelf, onder bepaalde voorwaarden. De patiënt zal op het moment van de aanvraag dit nog schriftelijk moeten bevestigen. Dit kan zelfs door op een bierviltje desnoods te schrijven: “Ik, naam, wil euthanasie + handtekening en datum”.

De voorwaarden:
1. Patiënt is wilsbekwaam.                                                       
2  Aanvraag is vrijwillig, herhaald en duurzaam.
3. Patiënt lijdt aan een ongeneeslijke aandoening door ziekte of ongeval, kan dus ook een psychische ziekte   zijn.
4. Patiënt heeft een ondraaglijk lijden.

Beslissing tot uitvoering moet door 2 artsen worden goedgekeurd bij een terminale situatie, door 3 artsen bij een niet-terminale situatie.

Palliatieve sedatie: kàn op vraag van de patiënt, maar kan ook een beslissing van de dokter zijn. In negentig procent van de gevallen is het een beslissing van de dokter.
Er is geen bedoeling om te doden, enkel het lijden verzachten door middel van verdoving. Patiënt krijgt steeds gewenning aan verdoving, dus moet de verdoving opgedreven worden, waarna uiteindelijk een natuurlijke dood volgt.  
In 2003 werd een forum opgestart: LEIF (LevensEinde InformatieForum). 
Deze brochure met alle documenten kan je gratis verkrijgen bij elke apotheker. 
Welke documenten kan je allemaal zelf voorzien:
- Negatieve wilsverklaring: hierin beschrijf je wat je in bepaalde omstandigheden weigert.
- Wilsverklaring euthanasie: dat er bij onomkeerbare coma, euthanasie moet worden toegepast.
- Verklaring orgaandonatie.
- Verklaring wijze van teraardebestelling.
- Lichaamsdonatie aan de wetenschap – dit document is niet mee voorzien in het dossier omdat dit per universiteit een andere regeling is.
Het best kan je deze documenten enkele malen kopiëren en die dan origineel ondertekenen en aan enkele vertrouwenspersonen bezorgen en het origineel thuis bewaren.
Je kan het ook laten registreren of via een notaris laten bewaren, maar dit laatste is tegen betaling.

Je kan dit nog duidelijker maken door een LEIFkaart  aan te vragen via: leif.be. De kaart heeft de grootte van een bankkaart en wordt na aanvraag binnen de twee à drie weken opgestuurd. Via dit forum kan je na het opstellen van je documenten de LEIFkaart bij je identiteitskaart bewaren om in elk noodgeval kenbaar te maken dat er wilsbeschikkingen bestaan.
Elke arts of verpleegkundige is verplicht met deze wilsbeschikkingen rekening te houden.
 

Dit is een samenvatting met de essentie van de zeer interessante voordracht.
 

Verslag: Marie-Paule Vermeulen